Bataliony Chłopskie

Kozi Bór 1942r
W lutym 1940 roku w Lublinie, w mieszkaniu Stanisława Wójcika, odbyła się pierwsza tajna narada wojewódzka ludowców, podczas której ustalono ich zadania w organizowaniu chłopskich sił do walki wyzwoleńczej.
Powiat puławski w okresie okupacji niemieckiej pozostawał w granicach przedwrześniowego podziału administracyjnego. Na tym terenie o wybitnie rolniczym charakterze, zamieszkałym głównie przez chłopów - robotników, nie było większych ośrodków fabrycznych.
Warunki geograficzne i urodzajna ziemia w części powiatu zwanej Powiśle pozwalały obok upraw polowych rozwijać sadownictwo i warzywnictwo, a bliskość Wisły umożliwiała transport i kontakt. Tym tłumaczy się dużą ruchliwość chłopów puławskich, którzy łatwiej i szybciej niż chłopi w innych częściach Polski zasięgali wiadomości o wydarzeniach w kraju. Kazimierz, Puławy, Opole, Nałęczów, miasta o bogatych tradycjach historycznych, wpływały na rozwój świadomości narodowej okolicznych chłopów.
Warunki ekonomiczne były ciężkie, zwłaszcza w gminach, w których przeważały gleby piaszczyste.
Tradycje walk o społeczne i narodowe wyzwolenie sa na terenie powiatu bardzo stare.
Wybiegająca naprzód świadomość klasowa i społeczna chłopów umożliwiała prowadzenie konspiracyjnej działalności przez księdza Piotra Ściegiennego, działającego w latach 1843 - 1844 w Opolu i Chodlu.
W 1861 roku chłopi pańszczyźniani podnieśli bunt przeciw właścicielom majątków ziemskich. Rozruchy powstały na tle zamiany pańszczyzny na czynsz i trwały blisko miesiąc. Opór stłumiony został przez wojska carskie, ściągnięte na wezwanie dziedziców. Jednym z przywódców buntu był Jakub Kufel z Lubomirki.
W 1863 roku, gdy wybuchło powstanie styczniowe, chłopi powiatu puławskiego brali w nim liczny udział. W latach 1877-1878 działał na terenie Państwowego Instytutu naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, Ludwik Waryński organizował kółka socjalistyczne wśród młodzieży akademickiej i robotników.
W końcu XIX wieku istniały w wielu wsiach szkółki polskie, w których tajnie uczono czytania, pisania i rachunków. Tomasz Chodoła z Rogowa był pierwszym w swej wsi chłopem - nauczycielem, który prowadził walkę z rusyfikacją szkoły w Królestwie Polskim.
W 1905 w powiecie puławskim rozwijała swoją działalność Socjal - Demokracja Królestwa Polskiego I Litwy, której przywódcą był Feliks Dzierżyński.
W latach 1904 - 1907 w gminach: Żyrzyn, Końskowola, Kurów, markuszów, Celejow i baranów powstawały koła Polskiego Związku Ludowego. Wielu chłopów z tego Związku przeszło przez carskie więzienia. 22 września 1907 roku z samej tylko gminy Żyrzyn wywieziono na Ural 18 chłopów.
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku chłopi puławscy, (np. na Powiślu), pod wpływem fali rewolucyjnej w kraju, czynili próby dzielenia ziemi obszarniczej. Rząd tłumił te próby siłą.
W 1931 roku dochodzi do scalenia stronnictw chłopskich w jedno Stronnictwo Ludowe. W powiecie puławskim przed wybuchem II wojny światowej stanowi prężną organizację. Święto Ludowe w Karczmiskach w 1934 roku zgromadziło 12 tys. osób.

Przed samym wybuchem II wojny chłopi w powiecie puławskim byli już świadomi swej siły i roli, jaką powinni odegrać w państwie.
Dzięki ich uczuciom patriotycznym i ogromnej ofiarności, działalność konspiracyjna chłopów w powiecie puławskim przybrała wielkie rozmiary i zachowała samodzielny charakter w czasie okupacji.
W początkach października 1939 roku rozpoczęły się narady i nawiązywanie kontaktów. W połowie listopada tego roku do puławskiego dotarł pierwszy numer tajnego pisma „Biuletyn Polski."
Na naradzie w Lublinie w lutym 1940 roku ustalono, że najpilniejszym zadaniem ludowców jest organizowanie chłopskich sił do walki z okupantem. Postanowiono utworzyć tajną sieć organizacyjna oraz konspiracyjne władze SL i „Wici" dla woj. Lubelskiego.. Od czasu tej narady zaczęło się właściwe tworzenie zrębów konspiracji chłopskiej w powiecie puławskim.
Organizacja bojowa nosiła początkowo nazwę Straż Chłopska, przekształcono ją jednak w „Bataliony Chłopskie".
Rok 1941 był rokiem intensywnej pracy organizacyjnej
Przysięgę obowiązująca każdego członka BCh odbierał od większości dowódców rejonów i placówek komendant obwodu, „Wiater". W całym kraju był przyjęty tekst przysięgi:
„ W obliczu wiekuistych minionych pokoleń ojców i praojców, w obliczu nieśmiertelnego ducha Ojczyzny mojej, Polski, w obliczu zakutego w kajdany niewoli narodu polskiego - postanawiam i ślubuję w swym sumieniu człowieczym i obywatelskim, że na każdym miejscu i we wszystkich okolicznościach walczy będę z najeźdźcami o przywrócenie całkowitej wolności narodu polskiego i niepodległości państwowej Polski.
Do walki tej staję świadomie i dobrowolnie w bojowych szeregach BCh, kierowanych przez znana mi organizację ideowo - polityczną zmierzającą do sprawiedliwej polski Ludowej, na chrześcijańskich zasadach demokracji opartej.
Na tej drodze walki wszelkie zalecenia i rozkazy wykonywać będę rzetelnie i karnie.
Powierzonych mi tajemnic nie ujawnię przed nikim, nawet przed najbliższymi mi osobami.
W wykonywaniu rozkazów oraz w zachowaniu powierzonych mi tajemnic nie powstrzyma mnie nawet groza utraty życia.
Stojąc w szeregach BCh, do szeregów żadnej innej organizacji ideowo - politycznej nie wejdę i w żadnym wypadku z szeregów BCh samowolnie nie wystąpię.
Przyrzeczenie to składam i ślubuje dotrzymać. Tak mi dopomóż Bóg!"

Wiosną 1941 roku do BH przystąpili m.in. Aleksander Kierek z Bochotnicy, Stanisław Lejwoda z Braciejowic i wielu innych.
Wydawane wcześniej lokalne pismo „Orle Ciosy" zostało w czerwcu 1941 roku uznane za oficjalny organ BCH w obwodzie.
Organizacja na naszym terenie rozwijała się liczebnie w dużym tempie. W październiku 1942 roku liczyła już 33 plutony, 104 drużyny, przy stanie osobowym 1347 żołnierzy. Bataliony posiadały swe placówki w 197 wsiach powiatu.
Stan uzbrojenia przedstawiał się bardzo źle. W październiku 1942 roku żołnierze mieli do dyspozycji 192 karabiny różnych typów. Sprawa broni była przedmiotem stałej troski.
Poważną trudnością w pracy wojskowej był brak kadry oficerskiej. Ogółem w tym czasie było 12 oficerów rezerwy i 235 zaprzysiężonych podoficerów.
Okręg IV - województwo lubelskie:
komendaci okręgu - Stanisław Gryta ps. "Rogowski", Tadeusz Szeląg ps. "Łeda", Jan Gryń ps. "Miron", Jan Barański ps. "Motyka", Jan Pasiak ps. "Jawor"
I zastępca komendanta, szef sztabu - Jan Wojtal ps. "Jeż"
II zastępca komendanta, szef wyszkolenia bojowego - Stefan Górnisiewicz ps. "Sulica", Stanisław Łapczyński ps. "Żubr"
szef organizacyjny - Jan Adach ps. "Czerw"
szef łączności - Julian Chabros ps. "Sęk", Tadeusz Jeżyna ps. "Okszta"
szef prasy i wydawnictw - Józef Nikodem Kłosowski ps. "Lemiesz"
szef zaopatrzenia - Franciszek Twardoń ps. "Karp"
szef opieki i pomocy więźniom - Stanisław Jędrak ps. "Stasio"
komendant LSB - Stanisław Świetlik ps. "Szczodry"
szef sanitarny - Helena Zacharczuk ps. "Kopaczowa"
kierownictwo LZK i Zielonego Krzyża - Genowefa Owsiej ps. "Pszeniczna"
Podokręg lubelski (dowódcą był komendant okręgu):
komendanci obwodów:
Puławy - Jan Pasiak ps. "Wiatr", Stefan Rodak ps. "Rola"
Kraśnik - Bolesław Resztak ps. "Słodkowski", Jan Krawczyk ps. "Kret"
Chełm Lubelski - Jan Nowosad ps. "Konrad", Leon Barcicki ps. "Klucznik"
Lubartów - Józef Sidor ps. "Drelich", Aleksander Fil ps. "Foch"
Lublin - Franciszek Sadurski ps. "Turoń", Adolf Koper ps. "Michał", Stanisław Szacoń ps. "Pałka"
LZK, 1944
W połowie 1942 roku na terenie powiatu rozpoczął pracę Ludowy Związek Kobiet, którego organizatorką, a następnie kierowniczką aż do końca konspiracji była Maria Kowalikówna („Zgrzebna"). LZK prowadziła sanitariat BCH, określany mianem Zielonego Krzyża, pracę oświatowo - wychowawczą i kolportażowo - łącznościową.
kurs sanitarny
W listopadzie i grudniu 1942 roku komenda obwodu BCh przyjęła ok. 30 ludzi z rozbitej i zdziesiątkowanej aresztowaniami puławskiej organizacji o nazwie Kadra Bezpiezeństwa. Na czele grupy stał Józef Politowski „Wietrzyk". Początki tej organizacji sięgają 1940 roku. Jej założycielem był Józef Adamczewski „Jordan", aresztowany i stracony jesienią 1942 roku. Organizacja na terenie powiatu załamała się wskutek wsypy ze strony członka KB „Bagneta" z Wólki Profeckiej. Największe aresztowania nastąpiły w Puławach i Kazimierzu.
Zasługą KB było zorganizowanie w powiecie pierwszego oddziału partyzanckiego, do którego weszli w większości ludzie „spalenia" (ścigani przez Niemców). Oddział liczył ok. 15 osób. Jego komendantem był „Kmicic" (Jan Płatek), a bezpośrednim dowódcą „Wietrzyk". Oddział najczęściej kwaterował w górach włostowickich.
Oddział ten przeprowadził kilka akcji, z których najważniejsza była na KKO w Puławach, dokonana w biały dzień w październiku 1942 roku. Zabrano wówczas 480 000 złotych.
W kilkanaście dni później oddział został otoczony w swej bazie w górach włostowickich przez trzy bataliony Wehrmachtu, 2 bataliony żandarmerii polowej i 1 batalion własowców. Oddział dowodzony przez „Wietrzyka" zdołał wymknąć się z okrążenia i zmylić pościg wroga, tracąc przy tym dwóch ludzi. Działalność oddziału partyzanckiego KB skończyła się wyrwaniem z okrążenia pod Zbędowicami.
Z czasem organizacja rosła w siłę. Świadczy o tym chociażby sprawozdanie starosty powiatowego Brandta do generalnego Gubernatora: „Po skoncentrowaniu zbyt słabych polskich posterunków policyjnych rozwinęła się bardzo zwłaszcza Polska Partia Chłopów, a to dlatego, że wielkie, nie strzeżone tereny w powiecie nie mogły być w dostatecznej mierze zabezpieczone."
W szeregach organizacji pracowało wielu inteligentów pochodzenia chłopskiego, mieszkających w Puławach, Kazimierzu i Nałęczowie, m.in. Antoni Michalak.
Działalność organizacji nie ograniczała się jedynie do akcji militarnych, ale też polegała na przekonywaniu chłopów, że jedynie bezwzględna i nieustępliwa walka zbrojna jest ratunkiem przed zagladą, pacyfikacją lub wysiedleniem.
Komisja Rolna opracowywała wskazania, jak bronic się przed zarządzeniami okupanta i działać na jego szkodę, a z pożytkiem dla Polaków.
Komisja oświatowa organizowała komplety samokształeceniowe, czuwała nad tajnym nauczaniem.
Komisja Propagandowo - Prasowa wydawała gazetkę.
Komisja Samorządowo - Administracyjna ustalała stosunek do pracowników administracji okupacyjnej, współpracowała z tajnym aparatem państwowym, opracowywała plany na okres powojenny.
Oddziały Specjalne - Ludowa Straż Bezpieczeństwa - miały być gwarantem ładu i bezpieczeństwa.
Do działalności organizacji należało też preparowanie niezbędnych, „lewych" dowodów osobistych na fikcyjne nazwiska oraz preparowanie dokumentów. W styczniu 1942 roku BCH otrzymały od „Konara" pieczątkę niemieckiego starosty zrobioną z linoleum. Mistrzem w wykonywaniu pieczątkę był Władysław Łokisz, stracony w czasie egzekucji publicznej w Puławach 17 stycznia 1944 roku. Potrafił on w niecałe dwie godziny wyciąć nożykiem w linoleum każdą pieczęć niemiecką nie różniącą się od oryginalnej.
Ogółem wydano ponad 1500 dowodów osobistych.
umundurowanie BCh

Franciszek Kamiński
Tworca i dowódca BCh
Franciszek Kamiński - "Zenon Trawiński" (1902-2000)
Urodził się 20 września 1902 r. we wsi Mikułowice w pow. opatowskim. Ukończył studia na Wydziale Matematycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W latach dwudziestych był członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego "Wyzwolenie". Aktywnie działał w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej w Warszawie. Współorganizował Związek Młodzieży Wiejskiej RP ("Wici"), od 1933 r. był prezesem Mazowieckiego ZMW. Od 1931 r. był działaczem Stronnictwa Ludowego.
W czasie okupacji był jednym z czołowych współorganizatorów konspiracyjnego ruchu ludowego, od 8 października 1940 r. komendantem głównym Batalionów Chłopskich - pierwszej w dziejach Polski samodzielnej chłopskiej organizacji zbrojnej. Funkcję tę pełnił do końca wojny. BCh liczyły wówczas ponad 157 tys. żołnierzy. W 1944 r. w wyniku umów scaleniowych BCh i AK wszedł w skład Komendy Głównej Armii Krajowej i pełnił funkcję szefa I Oddziału Sztabu AK. Walczył w Powstaniu Warszawskim. Po wojnie aktywnie działał w Polskim Stronnictwie Ludowym. 21 lipca 1950 roku został bezpodstawnie aresztowany i osądzony na 12 lat więzienia. Był więziony do 25 kwietnia 1956 r. Po wyjściu z więzienia nie włączył się do czynnego życia politycznego.
[źródła]:
1. stefan Rodak "Rola" Maszerują Chłopskie Bataliony
2. Dział Programów i Promocji - Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 w Lublinie
3. http://www.sww.w.szu.pl/serw_tem/alianci/polacy/organizacje/bch.html
4. http://www.dws-xip.pl/PW/pw70.html

 

 

 

Wyszukiwarka

Aktualności

16.05.2015
"1945. Wojna i pokój." - to tytuł najnowszej książki Magdaleny Grzebałkowskiej, znanej w Kazimierzu m.in. ze świetnego artykułu w GW, poświęconego losom naszych kamieniołomów.
28.07.2014
Błyskotliwe, dowcipne teksty (i pieprzne podteksty), zrozumiałe dla tych, którzy nie celebrują domniemanej „magii" Kazimierza, a po prostu biorą go i rozumieją takim, jakim jest.
Muzyka z przestrzeni pomiędzy parodią a pastiszem, doceniana przez posiadaczy poczucia humoru oraz osoby muzykalne, czułe na nuty wpadające w ucho.
Oprócz zespołowych wykonawców obecnych jest tu parę miejscowych głosów, czasem bardzo rozpoznawalnych.
Sprawdźcie!
24.04.2014
OUTDOOR PHOTOGRAPHY CAMP to oferta wakacyjna dla dzieci i młodzieży: kurs języka angielskiego z udziałem native speakerów.

Strona 1 z 131  > >>